شهرستان فريدن

معرفی شهرستان فریدن
نویسنده : حسین اسفندیاری شاهیوردی - ساعت ۱٢:٠٩ ‎ب.ظ روز ۱۳۸۸/۱٢/۱۱
 

پیشینه تاریخی و موقعیت جغرافیایی شهرستان فریدن ( داران )


وجه تسمیه و پیشینه تاریخی

شهر داران مرکز شهرستان فریدن، در گذر تاریخ کهن ایران به نام های : پاراتاکن، پارتاکن، ‌پرتکین، پاراتاکین، پرکان، پاره تاکن، پرتیکان، فریدون و فریدین نامیده شده است. داران در روزگار مادها جزو ماد بزرگ ( تمامی بخش مرکزی و شرقی ایران است ) بوده و در دوران هخامنشی جزو ساتراپ پرتیکان بوده از مراکز مهم بازرگانی و ارتباطی به شمار می آمده است.
این شهر در زمان صفوی « دارالعمار » بوده که به مناسبت زندگی خان ها و رهبران عشایری که در این محل می زیستند، بدین نام خوانده شده است.در اواخر دوران صفوی، افغان ها منطقه اصفهان را گشودند و داران نیز به دست آنان افتاد و افغان ها تا جنوبی ترین بخش های فریدن پیش رفته ویرانی هایی به بار آوردند.
در زمان نادرشاه افشار، علی مردان خان بختیاری چهار دانگ به مخالفت با حکومت مرکزی برخاست. در نتیجه بخش هایی از داران مورد تاخت و تاز سپاه نادرشاه قرار گرفت و علی مردان خان اعدام و سه هزار خانوار چهارلنگ بختیاری از ناحیه فریدن و شهر داران به خراسان تبعید شدند. هم چنین بخشی از طایفه های عرب خراسان را به این دیار کوچاندند که بیش تر آنان در روستاهای دره بید، دامنه و آشگر اسکان یافتند.
پس از نادرشاه افشار، کریم خان زند بختیاری ها را در داران سرکوب کرد. قاجاریان نیز پس از چیره گی بر استان اصفهان، بختیاری ها را در سال 1172 هـ . ق سرکوب کردند. در همین زمان با توانمند شدن محمد تقی خان بختیاری، تلاش بختیاری ها برای به دست آوردن آبادی های بیش تر فریدن، به ویژه آبادی های ارمنی نشین به اوج خود رسید و محمد تقی خان، عشایر بیش تری را به فریدن آورد. در سال 1318 هـ . ق داران به عنوان مرکز ناحیه فریدن انتخاب شد. فرمانی به همین تاریخ از سردار اسعد بختیاری موجود است، که موجب آن، دامداران فریدن از دریافت مالیات از پرورش دهنده گان زنبور عسل خوانسار، که از مراتع فریدن استفاده می کردند منع شده اند.

مشخصات جغرافیایی

 

داران، مرکز شهرستان فریدن، با پهنه ای حدود 5 کیلومتر مربع، ‌در جنوب استان اصفهان، د‌ر 32 درجه و 58 دقیقه و 45 ثانیه پهنای شمالی و 50 درجه و 25 دقیقه درازای شرقی نسبت به نیمروز گرینویچ قرار دارد. این شهرستان از شمال به شهرستان خوانسار، از جنوب به استان لرستان و شهرستان فریدون شهر، از شرق به شهرستان نجف آباد، ‌و از جنوب به استان چهار محال و بختیاری محدود است. شهر داران نیز از سوی شمال به کوه دازک، از جنوب به خلیل آباد و زاینده رود، از شرق به اراضی دهستان دالان کوه، و از جنوب به روستای دهق محدود است. بلندی داران از سطح دریا 2 هزار و 390 متر و فاصله هوایی آن تا تهران 310 کیلومتر است. هوای داران معتدل و خشک بوده، بیشترین درجه حرارت در تابستان ها 35 درجه سانتی گراد بالای صفر و کم ترین آن، در زمستان ها 18درجه زیر صفر است. میانگین بارش سالیانه داران، 350 میلی متر بوده است.

شهرستان بوئین میاندشت نیز از توابع شهرستان داران در غرب این شهرستان واقع شده و مشتمل بر حدود 40 روستا و آبادی است . تنها روستای ارمنی نشین این منطقه روستای زرنه و مهمترین روستاهای آن عبارتند از : روستای قائم آباد ( شاهیوردی سابق ) - بلطاق - تیرکرت - نوغان سفلی و نوغان علیا - هزار جریب - قلعه خواجه - آغچه - ازناوله - ششجوان - افوس - خویگان - خمسلو - کرچ - هندوکش - تخماقلو - بتلیجه - حسین آباد - قره بلطاق - معصوم آباد (شاه عنایت سابق ) هلاغره - و چند روستای دیگر ....
شهرستان فریدن ناحیه ای کوهستانی است. کوهستانی بودن ناحیه و بلندی زیاد از سطح دریا، موجب ریزش بارندگی، به ویژه برف گشته که در سرسبزی و رویش گیاهان گوناگون موثر بوده مراتع سرسبز و خرمی را به وجود آورده است. پوشش گیاهی شهرستان را گون، گز، کرفس کوهی و درختان پراکنده بلوط تشکیل می دهند.
آب و هوای شهرستان فریدن در بهار و تابستان معتدل و در زمستان بسیار سرد است. بیش ترین درجه حرارت در طی سال تنها در 4 ماه بین 39-31 درجه سانتی گراد است و از سویی 6 ماه از سال، در شهرستان فریدن پدید یخ بندان وجود دارد. کم ترین درجه حرارت در سردترین روزهای سال 8/29- درجه سانتی گراد گزارش شده و روزهای یخ بندان در سال، حدود 128 روز بوده است. ( برای اطلاعات بیش تر نگاه کنید به اطلاعات جغرافیایی فریدن )

فریدن یکی از شهرستان های استان اصفهان است که در جنوب استان واقع شده است. سواحل زاینده رود که یکی از زیباترین و بااهمیت ترین رودهای ایران است، از مهم ترین گردش گاه های اهالی شهرستان فریدن به شمار می آید. صنایع دستی در شهرستان فریدن هم چون سایر نقاط استان اصفهان از رونق زیادی برخوردار است. بافته های داری در فریدن از مهم ترین صنایع دستی این منطقه به شمار می روند. این بافته ها عبارتند از: قالی بافی، گلیم دو روی ساده و نقش دار، ماشتا(نوعی روانداز که بر روی کرسی می انداختند) و جاجیم. ارامنه این شهرستان هم چنین به زرگری، قلم زنی، کنده کاری روی سنگ نیز مشغول هستند. طرح های متداول قالی در این منطقه لچک، ترنج، طرح گل های رز، طرح افشان با گلدان و طرح مام میهن است. تعدادی از مهم ترین روستاهای ارمنی نشین این شهرستان که به بافت قالی اشتغال دارند عبارتند از: قلعه گریگور، دارا بورد، آریگان، روستای موکل سنکرد، پونستان، ذرنه (بولوران) خوی گان پایین، خوی گان بالا، خونگ، هاران، نحاکرد، میلاکرد، شوریشکان، سنگباران و سوران. منطقه بربرود (بورواری): در جنوب منطقه کمره (خمین) و در غرب شهرستان فریدن در قسمت شمالی منطقه لرستان است ارامنه این منطقه را بورواری را به معنی سرشار از رایحه و بوی خوش نام نهادند تعدادی از روستاهای ارمنی نشین این منطقه عبارت بوده اند از پاهرا، شاور اوا، پاریشان، خسروآباد، گوران، قره کهریز، خرج آباد، خورزند، نصرآباد است. در این منطقه نیز دست بافت های گوناگونی وجود دارد که مهم ترین آن قالی بافی است. از مهم ترین ویژگی های فرش بافی این منطقه می توان به این موارد اشاره نمود: دار قالی، از نوع عمودی است مکانیزم پود کشی از نوع تخت باف (یک پود ضخیم) بوده و گره فارسی به کار برده می شود. رجشماری بین 32-36 است، رنگ رزی خامه ها، هم با رنگ رزی گیاهی و هم شیمیایی انجام می گردد، طرح های مورد استفاده برای بافت قالی اغلب از منطقه کمره در روستای سیلیان آورده می شود و با کمی تغییر بر روی آن مورد استفاده قرار می گیرد.

 کشاورزی و دام داری

مهم ترین فرآورده های کشاورزی سیب زمینی، گندم، جو، یونجه، غلات، نباتات علوفه ای، حبوبات و... است. همه ساله هزاران تن سیب زمینی، از فریدن به دیگر نقاط صادر می گردد. هم چنین دامداری در این منطقه از رونق زیادی برخوردار بوده و همه ساله شمار زیادی دام زنده برای ذبح، گوشت، پوست و لبنیات به شهر اصفهان صادر گردیده و لبنیات آن فراوان و سرشناس است.

مکان های دیدنی و تاریخی

سواحل زاینده رود که یکی از زیباترین و بااهمیت ترین رودهای ایران است، از مهم ترین گردش گاه های اهالی شهرستان فریدن به شمار می آید.

 گویش و زبان
  عمده ترین زبان رایج در بین مردم شهرستان فریدن ( داران )  به ترتیب ترکی- لری - گرجی - فارسی و ارمنی است .